Gjërat që i bëjnë dobi të vdekurit

Së pari: Duaja e myslimanit dhe istigfari i tij për të, nëse i plotëson kushtet e pranimit; për shkak të fjalës së Allahut të madhëruar: (Dhe ata që erdhën pas tyre thonë o Zot na fal neve dhe vëllezërit tanë që na parakaluan në besim dhe mos bëj në zemrat tona smirë për ata që besuan. O Zoti ynë Ti je i mëshirshëm)[1].

Ndërsa hadithe ka shumë, prej tyre është hadithi i Ebu Darda’ -radiallahu anhu- i cili ka thënë:

Ka thënë profeti -alejhi selam- : “Duaja e myslimanit për vëllain e tij në fshehtësi është e pranuar, në kokën e tij është një engjëll i ngarkuar; sa herë që lutet për vëllain e tij për mirë, meleku i ngarkuar me të thotë: Amin edhe për tu po ashtu”[2].

Madje namazi i xhenazes pjesa më e madhe e tij dëshmon për të, sepse shumica e tij është dua për të vdekurin dhe istigfar për të.

Së dyti: Shlyerja e kujdestarit të vdekurit agjërimin nedhër (e premtuar) për të, por jo agjërimin e ramazanit dhe për këtë ka hadithe:

1- Transmetohet nga Aishja -radiallahu anha- se profeti -alejhi selam- ka thënë: “Kush vdes dhe ka agjërim pa plotësuar agjëron për të kujdestari i tij”[3].

2- Transmetohet nga Ibën Abasi -radiallahu anhuma- se ka thënë: “Erdhi një burrë tek profeti -alejhi selam- dhe tha: O i dërguar i Allahut, nëna ime ka vdekur dhe ajo ka pasur borxh agjërimin e një muaji, a ta shlyej unë në vend të saj? Ai tha: Po, borxhi Allahut është më parësore të shlyhet.

Po nga ai gjithashtu transmetohet se një grua tha: Një grua tha: Motra ime vdiq”[4].

3- Transmetohet nga Ib;n Abasi -radiallahu anhuma- po ashtu se Sead bin Ubade -radiallahu anhu- e pyeti profetin -alejhi selam- dhe i tha: “Nëna ime ka vdekur dhe ka agjërim nedhër. Ai i tha: Shlyeje ti në vend të saj”[5].

Së treti: Shlyerja e borxhit në vend të tij nga cilido njeri, kujdestar apo jo, për këtë ka shumë hadithe, një pjesë e të cilëve janë përmendur.

 Së katërti: Veprat e mira që bën fëmija i devotshëm, prindërit kanë shpërblim si ai pa iu pakësuar gjë atij nga shpërblimi sepse fëmija është rrjedhojë e përpjekjes dhe punës së tyre dhe Allahu –aze ue xhe- thotë: (Nuk është për njeriun vetëm se ajo që ka punuar)[6].

Transmetohet nga halla e Amara bint Umejr se ajo ka pyetur Aishen -radiallahu anha- në lidhje me jetimin që e ka përsipër, a të ha nga pasuria e tij? Ajo i tha: Ka thënë profeti -alejhi selam-: “Pasuria më e mirë që ha njeriu është nga puna e tij dhe fëmija është nga puna e tij”[7].

Dhe e përkrah atë çfarë thotë ajeti dhe hadithi, hadithe të posaçme që kanë ardhur për dobinë që ka prindi me punën e fëmijës së tij të devotshëm si sadakaja, agjërimi, lirimi i skllavit etj. Këto hadithe janë:

I pari: Transmetohet nga Aishja -radiallahu anha- : “Se një burrë i tha profetit -alejhi selam-: Nëna ime vdiq papritur dhe them se po të kishte folur (lënë porosi) do të kishte dhënë sadaka, a të jap sadaka për të? Ai tha: Po, jep sadaka për të”[8].

I dyti: Transmetohet nga Ibën Abasi -radiallahu anhuma- “se Sead bin Ubade -radiallahu anhu- u vëllazërua me Beni Seide. Nëna e tij vdiq pa qenë ai prezent. Ai erdhi tek profeti -alejhi selam- dhe i tha: O i dërguar i Allahut, nëna ime vdiq kur unë nuk isha aty, a i bën dobi asaj nëse jap sadaka për të? Ai tha: Po. Ai tha: Unë dëshmoj se çka ka ndërmjet dy mureve frytdhënëse[9] janë sadaka për të”[10].

I treti: Transmetohet nga Ebu Hurejra -radiallahu anhu-: “Se një burrë i tha profetit -alejhi selam- : Babai im vdiq dhe la pasuri dhe nuk ka lënë porosi, a i vlen atij po të jap sadaka për të? Ai i tha: Po”[11].

I katërti: Transmetohet nga Abdullah bin Amri -radiallahu anhu- : “As bin Uail Sehmij la porosi që të lirohen për të njëqind skllevër, i biri i tij Hishami liroi pesëdhjetë skllevër dhe biri i tij Amri deshi të lirojë për të pesëdhjetë të mbeturit.

Tha: (Të pres) derisa të pyes profetin -alejhi selam-. Ai erdhi tek profeti -alejhi selam- dhe i tha: Babi im la porosi për të liruar njëqind skllevër, Hishami liroi për të pesëdhjetë dhe kanë mbetur edhe pesëdhjetë, a ti liroj për të? Profeti -alejhi selam- tha: Sikur të ishte mysliman e të lironit skllevër për të, të jepnit sadaka për të, apo të bënit haxhin për të do ti arrinte atij (në një transmetim tjetër thuhet: Sikur të pohonte teuhidin, të agjëroje a të jepje sadaka për të do ti vlente atij)”[12].

Ka thënë shejhu ynë -Allahu e mëshiroftë- : “Ka thënë Sheukani në Nejl El-Eutar: Hadithet në këtë nënçështje tregojnë se sadakaja nga fëmija u shkon prindërve pas vdekjes pa lënë ata porosi, atyre u arrin shpërblimi i saj, kështu përjashtohet me këto hadithe fjala e Allahut të madhëruar: (Nuk është për njeriun vetëm se ajo që ka punuar) por në hadithet e çështjes nuk është vetëm se arritja e sadakasë nga fëmija në një kohë kur është saktësuar se fëmija është nga vepra e njeriut, kështu që nuk ka nevojë për të pretenduar përjashtim, ndërsa të tjerët përveç fëmijës, ajo çka duket nga ana e jashtme e ajeteve të përgjithshme kuranore se nuk arrin shpërblimi i saj të vdekurit, kështu që ndalemi këtu derisa të vijë argument që tregon për përjashtimin e saj”.

Unë them (d.m.th shejhu ynë -Allahu e mëshiroftë-): Kjo është e sakta që rezulton nga rregullat e dijes: se ajeti është me kuptim të përgjithshëm dhe se shpërblimi i sadakasë etj. arrin nga fëmija tek prindi sepse ai është prej punës së tij në kundërshtim me njerëzit e tjerë”.

 Së pesti: Çka ka lënë pas gjurmë të veprave të mira dhe sadaka të rrjedhshme për shkak të fjalës së Allahut të madhëruar: (Shkruajmë atë që kanë vepruar dhe gjurmët e tyre), dhe për këtë ka hadithe:

1- Transmetohet nga Ebu Hurejra -radiallahu anhu- se profeti -alejhi selam- ka thënë: “Kur vdes njeriu i ndërpritet puna përveç se tre gjëra: përveç sadakasë së rrjedhshme, dijes që ka dobi, ose një fëmijë i devotshëm që lutet për të”[13].

2- Transmetohet po nga Ebu Hurejra -radiallahu anhu- se ka thënë: Ka thënë profeti -alejhi selam- : “Nga punët dhe veprat e mira që e shoqërojnë besimtarin pas vdekjes janë: Një dije që e ka dhënë dhe e ka shpërndarë, një fëmijë të devotshëm që e ka lënë pas, një mus’haf që e ka lënë trashëgimi, një xhami që e ka ndërtuar, një xhami që e ka ndërtuar për udhëtarin, një kanal që e ka hapur, një sadaka që e ka nxjerrë nga pasuria e tij kur ka qenë shëndoshë dhe gjallë; e ndjekin atë pas vdekjes së tij”[14].

3- Transmetohet nga Xherir bin Abdullahi se ka thënë: “Ishim tek profeti -alejhi selam- në fillim të ditës dhe atij i erdhën ca njerëz këmbëzbathur, të zhveshur, kishin veshur rroba prej leshi dhe abaje të grisura të çara tek koka, me shpata të varura në qafë, shumica e tyre ishin nga Mudarra – madje të gjithë ishin nga Mudarra. Profetit -alejhi selam- i ndryshoi ngjyra e fytyrës kur pa varfërinë e tyre, ai hyri pastaj dolidhe urdhëroi Bilalin; ai thirri ezanin, ikametin dhe u fal, pastaj mbajti ligjëratë dhe tha: (O njerëz frikësojuni Zotit tuaj i cili ju krijoi juve prej një njeriu …) deri në fund të ajetit (Allahu është mbikëqyrës mbi ju) dhe ajetin në suren Hashër: (Frikësojuni Allahut dhe të shikojë njeriu se çfarë ka vepruar për nesër dhe frikësojuni Allajut); atëherë njerëzit dhanë sadaka nga ari, nga argjendi, nga rrobat, nga gruri, nga temri (sa tha) qoftë dhe me një gjysëm hurme.

Ka thënë: Erdhi një burrë nga ensarët me një qese që mezi ia mbante dora, madje sia mbajti dot. Ka thënë: Pastaj vazhduan njerëzit të jepnin deri sa pashë dy grumbuj me ushqim dhe rroba e derisa pashë fytyrën e profetit -alejhi selam- që u çel, si të ishte e zbukuruar me ar. Profeti -alejhi selam- tha: Kush bën në islam i pari një synet (punë) të mirë, ai ka shpërblimin e asaj dhe shpërblimin e atij që punon me të pas tij pa u ia pakësuar shpërblimin atyre aspak. Dhe kush bën i pari në islam një punë të keqe ai do të ketë barrën e saj dhe barrën e atij që e vepron atë pas tij pa ia pakësuar barrën atyre aspak”[15].

 Enciklopedia e thjeshtuar e Fikhut

 Autor: Husejn el Auajshe

 Përktheu: Teuta Xeka

 

[1] Hashër: 10.

[2]E transmetojnë Muslimi e të tjerë.

[3]E transmetojnë Buhariu dhe Musimi.

[4] E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[5]E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[6]Nexhm: 39.

[7]E transmeton Ebu Daudi, Nesaiu, Tirmidhiu, Ibën Maxhe dhe e saktëson shejh Albani.

[8]E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[9]Në kuptimin i gjithë kopshti.

[10] E transmeton Buhariu.

[11]E transmeton Muslimi.

[12]E transmeton Ebu Daudi dhe e saktëson shejh Albani, Bejhakiu, Ahmedi dhe zinxhirin e ka të saktë.

[13]E transmeton Muslimi.

[14]E transmeton Ibën Maxhe e të tjerë dhe e saktëson shejh Albani.

[15]E transmeton Muslimi.