Gjërat që i bëjnë dobi të vdekurit

Së pari: Duaja e myslimanit dhe istigfari i tij për të, nëse i plotëson kushtet e pranimit për shkak të fjalës së Allahut të madhëruar: “Dhe ata që erdhën pas tyre thonë: O Zot, na fal neve dhe vëllezërit tanë që na parakaluan në besim, dhe mos bëj në zemrat tona smirë për ata që besuan. O Zoti ynë, Ti je i mëshirshëm.”[1]

Ndërsa hadithe ka shumë, prej tyre është hadithi i Ebu Darda -radiallahu anhu- i cili ka thënë:

Ka thënë Profeti alejhi selam: “Duaja e myslimanit për vëllain e tij në fshehtësi është e pranuar. Në kokën e tij është një engjëll i ngarkuar; sa herë që lutet për vëllain e tij për mirë meleku i ngarkuar me të thotë: Amin, edhe për ty po ashtu.”[2]

Madje namazi i xhenazes pjesa më e madhe e tij dëshmon për të, sepse shumica e tij është dua për të vdekurin dhe istigfar për të.

Së dyti: Shlyerja e kujdestarit të vdekurit agjërimin nedhër (të premtuar), por jo agjërimin e Ramazanit. Për këtë ka hadithe:

1- Transmetohet nga Aishja radiallahu anha se Profeti alejhi selam ka thënë: “Kush vdes dhe ka agjërim pa plotësuar, agjëron për të kujdestari i tij.”[3]

2- Transmetohet nga Ibën Abasi radiallahu anhuma se ka thënë: “Erdhi një burrë tek Profeti alejhi selam dhe tha: O i dërguar i Allahut, nëna ime ka vdekur dhe ajo ka pasur borxh agjërimin e një muaji. A ta shlyej unë në vend të saj? Ai tha: Po, borxhi i Allahut është më parësor të shlyhet.”

Po nga ai gjithashtu transmetohet se një grua tha: Motra ime vdiq.[4]

3- Transmetohet nga Ibën Abasi radiallahu anhuma se Sead bin Ubade radiallahu anhu e pyeti Profetin alejhi selam dhe i tha: “Nëna ime ka vdekur dhe ka agjërim nedhër. Ai i tha: Shlyeje ti në vend të saj.”[5]

Së treti: Shlyerja e borxhit në vend të tij nga cilido njeri, kujdestar apo jo. Për këtë ka shumë hadithe një pjesë e të cilëve janë përmendur.

Së katërti: Veprat e mira që bën fëmija i devotshëm prindërit kanë shpërblim si ai pa iu pakësuar gjë atij nga shpërblimi, sepse fëmija është rrjedhojë e përpjekjes dhe punës së tyre dhe Allahu –aze ue xhel- thotë: “Nuk është për njeriun vetëm se ajo që ka punuar.”[6]

Transmetohet nga halla e Amara bint Umejr se ajo ka pyetur Aishen radiallahu anha në lidhje me jetimin që e ka përsipër, a të ha nga pasuria e tij? Ajo i tha: Ka thënë Profeti alejhi selam: “Pasuria më e mirë që ha njeriu është nga puna e tij dhe fëmija është nga puna e tij.”[7]

E përkrahin atë çfarë thotë ajeti dhe hadithi hadithe të posaçme që kanë ardhur për dobinë që ka prindi me punën e fëmijës së tij të devotshëm si; sadakaja, agjërimi, lirimi i skllavit etj.

I pari: Transmetohet nga Aishja radiallahu anha se një burrë i tha Profetit alejhi selam: “Nëna ime vdiq papritur, dhe them se po të kishte folur (lënë porosi) do të kishte dhënë sadaka. A të jap sadaka për të? Ai tha: Po, jep sadaka për të.”[8]

I dyti: Transmetohet nga Ibën Abasi radiallahu anhuma se Sead bin Ubade radiallahu anhu u vëllazërua me Beni Seide. Nëna e tij vdiq pa qenë ai prezent ndaj ai erdhi tek Profeti alejhi selam dhe i tha: “O i dërguar i Allahut, nëna ime vdiq kur unë nuk isha aty. A i bën dobi nëse jap sadaka për të? Ai tha: Po. Ai tha: Unë dëshmoj se çka ka ndërmjet dy mureve frytdhënëse[9] janë sadaka për të.”[10]

I treti: Transmetohet nga Ebu Hurejra radiallahu anhu se një burrë i tha Profetit alejhi selam: “Babai im vdiq dhe la pasuri dhe nuk ka lënë porosi. A i vlen atij po të jap sadaka për të? Ai i tha: Po.”[11]

I katërti: Transmetohet nga Abdullah bin Amri radiallahu anhu: “As bin Uail Sehmij la porosi që të lirohen për të njëqind skllevër. I biri i tij Hishami liroi pesëdhjetë skllevër dhe biri i tij Amri deshi të lirojë për të pesëdhjetë të mbeturit.

Tha: (Të pres) Derisa të pyes Profetin alejhi selam. Ai erdhi tek Profeti dhe i tha: Babai im la porosi për të liruar njëqind skllevër. Hishami liroi për të pesëdhjetë dhe kanë mbetur edhe pesëdhjetë. A t’i liroj unë për të? Profeti alejhi selam tha: Sikur të ishte mysliman e të lironit skllevër për të, të jepnit sadaka për të apo të bënit haxhin për të do t’i arrinte atij (në një transmetim tjetër thuhet: Sikur të pohonte teuhidin, të agjëroje a të jepje sadaka për të do t’i vlente atij).”[12]

Ka thënë shejhu ynë Allahu e mëshiroftë: “Ka thënë Sheukani në Nejl El-Eutar: Hadithet në këtë çështje tregojnë se sadakaja nga fëmija u shkon prindërve pas vdekjes pa lënë ata porosi, atyre u arrin shpërblimi i saj. Kështu përjashtohet me këto hadithe fjala e Allahut të madhëruar: “Nuk është për njeriun vetëm se ajo që ka punuar.” Por në hadithet e çështjes nuk është vetëm se arritja e sadakasë nga fëmija, në një kohë kur është saktësuar se fëmija është nga vepra e njeriut kështu që nuk ka nevojë për të pretenduar përjashtim. Ndërsa të tjerët përveç fëmijës, ajo çka duket nga ana e jashtme e ajeteve të përgjithshme kuranore është se nuk arrin shpërblimi i saj të vdekurit. Kështu që ndalemi këtu derisa të vijë argument që tregon për përjashtimin e saj.”

Unë them (d.m.th. shejhu): Kjo është e sakta që rezulton nga rregullat e dijes se; ajeti është me kuptim të përgjithshëm dhe se shpërblimi i sadakasë etj. arrin nga fëmija tek prindi, sepse ai është prej punës së tij në kundërshtim me njerëzit e tjerë.

Së pesti: Çka ka lënë pas gjurmë të veprave të mira dhe sadaka të rrjedhshme për shkak të fjalës së Allahut të madhëruar: “Shkruajmë atë që kanë vepruar dhe gjurmët e tyre” dhe për këtë ka hadithe:

1- Transmetohet nga Ebu Hurejra radiallahu anhu se Profeti alejhi selam ka thënë: “Kur vdes njeriu i ndërpritet puna përveç se tre gjëra: përveç sadakasë së rrjedhshme, dijes që ka dobi, ose një fëmijë i devotshëm që lutet për të.”[13]

2- Transmetohet po nga Ebu Hurejra radiallahu anhu se ka thënë: Ka thënë Profeti alejhi selam: “Nga punët dhe veprat e mira që e shoqërojnë besimtarin pas vdekjes janë: Një dije që e ka dhënë dhe e ka shpërndarë, një fëmijë të devotshëm që e ka lënë pas, një mus’haf që e ka lënë trashëgimi, një xhami që e ka ndërtuar, një xhami që e ka ndërtuar për udhëtarin, një kanal që e ka hapur, një sadaka që e ka nxjerrë nga pasuria e tij kur ka qenë shëndoshë dhe gjallë. Këto e ndjekin atë pas vdekjes së tij.”[14]

3- Transmetohet nga Xherir bin Abdullahi se ka thënë: “Ishim tek Profeti alejhi selam në fillim të ditës dhe atij i erdhën disa njerëz; këmbëzbathur, të zhveshur, kishin veshur rroba prej leshi dhe abaje të grisura të çara tek koka, me shpata të varura në qafë. Shumica e tyre ishin nga Mudarra – madje të gjithë ishin nga Mudarra. Profetit alejhi selam i ndryshoi ngjyra e fytyrës kur pa varfërinë e tyre. Ai hyri e pastaj doli dhe urdhëroi Bilalin të thirrë ezanin, ikametin dhe u fal. Pastaj mbajti ligjëratë dhe tha:O njerëz, frikësojuni Zotit tuaj i Cili ju krijoi juve prej një njeriu …” deri në fund të ajetit: “Allahu është Mbikëqyrës mbi ju!” Dhe ajetin në suren Hashr: “Frikësojuni Allahut, dhe të shikojë njeriu se çfarë ka vepruar për nesër dhe frikësojuni Allahut.” Atëherë njerëzit dhanë sadaka; nga ari, nga argjendi, nga rrobat, nga gruri, nga temri (sa tha) qoftë dhe me një gjysëm hurme.

Ka thënë: Erdhi një burrë nga ensarët me një qese që mezi ia mbante dora, madje s’ia mbajti dot. Ka thënë: Pastaj vazhduan njerëzit të jepnin deri sa pashë dy grumbuj me ushqim dhe rroba, e derisa pashë fytyrën e Profetit alejhi selam që u çel si të ishte e zbukuruar me ar. Profeti alejhi selam tha: “Kush bën në islam i pari një synet (punë) të mirë ai ka shpërblimin e asaj dhe shpërblimin e atij që punon me të pas tij, pa ua pakësuar shpërblimin atyre aspak. Dhe kush bën i pari në islam një punë të keqe ai do të ketë barrën e saj dhe barrën e atij që e vepron atë pas tij, pa ua pakësuar barrën atyre aspak.”[15]

 “Enciklopedia e thjeshtuar e Fikhut”

 Autor: Husejn el Auajshe

 Përktheu: Teuta Xeka

 ——————————————————————-

[1] Hashr: 10.

[2] E transmetojnë Muslimi e të tjerë.

[3] E transmetojnë Buhariu dhe Musimi.

[4] E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[5] E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[6] Nexhm: 39.

[7] E transmeton Ebu Daudi, Nesaiu, Tirmidhiu dhe Ibën Maxhe, dhe e saktëson shejh Albani.

[8] E transmeton Buhariu dhe Muslimi.

[9] Në kuptimin i gjithë kopshti.

[10] E transmeton Buhariu.

[11] E transmeton Muslimi.

[12] E transmeton Ebu Daudi dhe e saktëson shejh Albani. Bejhakiu dhe Ahmedi dhe zinxhirin e ka të saktë.

[13] E transmeton Muslimi.

[14] E transmeton Ibën Maxhe e të tjerë, dhe e saktëson shejh Albani.

[15] E transmeton Muslimi.