Ebu Musa El Esh’arij radijAllahu anhu tregon:
Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem shkoi njëherë mik tek një bedeuin dhe ai e respektoi atë. Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem (për t’ia kthyer respektin) i tha: “Kalo nga ne (kur të dalësh ndonjëherë)!
Beduini kur kaloi nga Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem, Profeti e pyeti: Çfarë nevojash ke?
Ai i tha: Kam nevojë për një deve të shaluar dhe disa dhi për t’i mjelë familja ime. Atëherë Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem i tha: A nuk munde të ishe si plaka e Beni Israilëve?!
Sahabët i thanë: Si është puna e plakës së Beni Israilëve o i Dërguar i Allahut?
Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem u tha:
Musai kur vendosi të largohej me Beni Israilët (nga Egjipti), e humbi rrugën dhe u tha Beni Israilëve: Ç’po ndodh kështu?
Ulematë e Beni Israilëve i thanë: Jusufit kur i erdhi vdekja na i mori zotimin para Allahut që të mos dalim nga Egjipti pa marrë me vete eshtrat e tij.
Atëherë Musai alejhi selam u tha: Kush prej jush e di se ku është varri i Jusufit?
Ata i thanë: Këtë gjë nuk e di veçse plaka më e moshuar e Beni Israilëve.
Musai i çoi asaj lajm, dhe kur erdhi i tha: Më trego se ku është varri i Jusufit!
Ajo i tha: Pasha Allahun, nuk tregoj derisa të më japësh atë që dua.
Musai i tha: Çfarë do?
Ajo i tha: Dua që të jem me ty në Xhenet.
Musain alejhi selam sikur e rëndoi kjo gjë, dhe Allahu i shpalli: Jepja asaj atë që do!
Atëherë ajo i shoqëroi ata tek një pellg uji dhe u tha: Largojeni këtë ujë.
Kur ata e larguan ujin, ajo u tha: Hapni një gropë.
Kështu ata hapën gropën, nxorrën eshtrat e Jusufit dhe i morën me vete. Atëherë rruga u tyre u ndriçua si me dritën e ditës.”
E transmeton Ibën Hibani, Hakimi, Ebu Ja’la, dhe e saktëson shejh Albani.
Qëllimi i rrëfimit:
Kjo histori është sjellë për të nxitur besimtarin që në dëshirat dhe veprat e tij t’i japë përparësi ahiretit ndaj dynjasë. Kjo sepse njeriut i janë zbukuruar të mirat e shpejta të kësaj bote dhe ai shumë lehtë anon drejt tyre, duke neglizhuar të mirat e vonuara të ahiretit, siç thotë Allahu i Madhëruar në Kuran:
بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا * وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى * إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى * صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى
“Jo, porse ju më shumë i jepni përparësi jetës së kësaj bote dhe ahireti është më i mirë dhe më i qëndrueshëm. Kjo ndodhet në Fletët e hershme, në Fletët e Ibrahimit dhe Musait.”[1]
Katade, komentuesi i njohur i Kuranit, në lidhje me fjalën e Allahut “Jo, porse ju më shumë i jepni përparësi jetës së kësaj bote”, thotë: “Kështu njerëzit zgjedhin të mirat e përshpejtuara të kësaj bote me përjashtim të atyre që i ka ruajtur Allahu.”
Pastaj në lidhje me fjalën tjetër; “Kjo ndodhet në Fletët e hershme”, thotë: “Librat e Allahut kanë vazhduar të zbresin siç po e merrni vesh (nga ajeti) me mesazhin se ahireti është më i mirë dhe më i qëndrueshëm se dynjaja.”[2]
Dobitë e përfituara nga këto histori:
E para: Mikpritja është adet (traditë) i hershëm i arabëve i trashëguar nga Ibrahimi alejhi selam, sepse beduini e respektoi Profetin sal-lAllahu alejhi ue sel-lem kur i vajti mik. Profeti ynë Muhamedi sal-lAllahu alejhi ue sel-lem thotë: “I pari që i ka pritur miqtë është Ibrahimi, dhe ai gjithashtu është i pari që është bërë synet.”[3] Në Kuran gjithashtu është përmendur dhe pritja e tij që u bëri melaikeve kur i erdhën për ta përgëzuar me Is’hakun:
وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ
“Ibrahimit i shkuan melaiket për ta përgëzuar dhe ata i thanë: Selam! Ai u tha: Selam! Dhe menjëherë u solli një viç të pjekur.”[4]
Ky adet më pas është vlerësuar shumë nga arabët si pasardhës të Ibrahimit që janë, aq sa kushdo që njihej për mikpritje e bënin prijës. Atë më pas e vlerësoi edhe Islami, siç thotë Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem: “Kush beson në Allahun dhe në ditën e Gjykimit, le ta nderojë mikun.”[5]
E dyta: Të mirën ktheje me të mirë, sepse Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem e ftoi beduinin për t’ia kthyer respektin! Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem thotë: “Kush ju bën një të mirë shpërblejani me të mirë! E nëse nuk keni me se ta shpërbleni, atëherë bëni dua për të derisa ta shihni se e kompensuat.”[6]
Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem i është përmbajtur këtij morali deri në fund të jetës së tij, dhe ka thënë: “Nuk ka ndonjë njeri që na ka bërë ndonjë të mirë veçse ia kemi shpërblyer me përjashtim, të Ebu Bekrit, i cili ka një të mirë që do t’ia shpërblejë Allahu në ditën e Kiametit.”[7]
Është veçuar Ebu Bekri radijAllahu anhu sepse mirësitë e tij ishin të shumta, dhe Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem pasi nuk arriti t’ia shpërblente vet e la atë në dorë të Allahut të madhëruar.
E treta: Kujdesu fort për Ahiretin në veprimet e tua, sepse nganjëherë mundet që diçka e vogël të të ndajë nga fitimi i tij. Kjo sepse këtij beduini iu dha një mundësi e veçantë për t’i kërkuar Profetit sal-lAllahu alejhi ue sel-lem ç’të donte, dhe nuk e ndau atë nga fitimi i Ahiretit veçse një fjalë goje. Mirëpo nuk u tregua i kujdesshëm dhe u nxitua duke rënë preh e një cilësie negative të natyrës njerëzore. Allahu i Madhëruar në Kuran thotë:
خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ
“Njeriu është krijuar me nxitim.”[8]
Imam Taberiu thotë: “… është krijuar me nxitim” d.m.th. “Duke shpejtuar në krijimin e tij para se të perëndonte dielli në pjesën e fundit të ditës së xhuma, ku në të njëjtën kohë i është fryrë edhe shpirti.”[9]
Ky sekret për të cilin njofton Allahu i Madhëruar në Kuran ka bërë që të ndikojë shumë në veprimet e njeriut, mirëpo ndikimi i tij edhe mund të shmanget nëse njeriu është i përkushtuar ndaj së mirës, dhe prandaj plaka e Beni Israilëve arriti ta shmangë atë dhe të kërkojë më të dobishmen.
E katërta: Besa dhe zotimi i dhënë në emër të Allahut të Madhëruar kanë vlerë të madhe tek Ai, sepse zotimi i Beni Israilëve para Jusufit alejhi selam bëri që t’ju errësohej nata në momentin më kritik të historisë së tyre. Allahu i Madhëruar në Kuran thotë:
وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا
“Përmbajuni zotimit sepse për të do të pyeteni.”[10]
Ndërsa Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem thotë: “Nuk ka besim ai që nuk ka amanet (nuk është besnik në përgjegjësinë e ngarkuar), dhe nuk ka fe ai që nuk ka besë (nuk i përmbahet zotimit).”[11]
Vlerën e kësaj bese të marrë nga Jusufi alejhi selam ia shtojnë edhe dy gjëra të tjera të cilat ua bënin detyrë atyre nderimin e tij:
1.Jusufi alejhi selam për Beni Israilët ishte profeti i tyre, prej të cilit mësuan fenë dhe mësuan se si të arrijnë kënaqësinë e Allahut që Ai t’i shpërblejë kur të takohen me të.
2. Jusufi alejhi selam për Beni Israilët ishte shkaku i hyrjes së tyre në Egjipt, në vendin më të lulëzuar të asaj kohe, duke u çliruar kështu nga vështirësitë e mëdha të jetesës. Ata jetuan atje për një kohë të gjatë të nderuar dhe të respektuar, deri në kohën e Faraonit të kohës së Musës alejhi selam i cili qe ai që i nënshtroi dhe i dhunoi. S’ka dyshim se amaneti i një njeriu të tillë, ku për shkak të të cilit kishin parë mirësi të dynjasë dhe të ahiretit, nuk mund të lihej pa u ruajtur dhe prandaj ndodhi me ta ajo që ndodhi.
E pesta: Profetët e Allahut nuk kanë në dorë Xhenetin, prandaj dhe Musai alejhi selam ngurroi t’i jepte plakës së moshuar atë që donte derisa i zbriti shpallja. Kjo sepse Xheneti është prona e Allahut, dhe përderisa nuk bëhej fjalë për një punë të përcaktuar më parë atëherë një vendim të tillë nuk mund ta merrte veçse Allahu i Madhëruar. Punët e parapërcaktuara për të fituar Xhenetin, për të cilat nuk do të ngurronte Musai alejhi selam t’ia premtonte atë plakës, janë siç thotë Allahu i Madhëruar në Kuran:
وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ
“Ata që i binden Allahut dhe të Dërguarit të Tij kanë frikë nga Allahu dhe i ruhen Atij, ata do të jenë të fituarit.”[12]
Ky premtim u është premtuar të gjithë profetëve përfshirë këtu edhe Musain alejhi selam, ama në të është përfshirë e gjithë feja.
Katade, komentuesi i njohur i Kuranit, thotë: Fjala e Allahut; “Ata që i binden Allahut dhe të Dërguarit të Tij” d.m.th.t’i bindet Allahut dhe profetit në urdhrat e tyre.
Fjala e Tij; “kanë frikë nga Allahu”, d.m.th.për gjynahet e tyre të kaluara.
Fjala e Tij; “dhe i ruhen Atij” d.m.th. t’i frikësohet Atij në të ardhmen.[13]
E gjashta: Mbajtja e eshtrave të Jusufit alejhi selam nuk do të thotë se profetët i tret toka, siç mund të duket nga ana e jashtme e hadithit. Kjo, sepse Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem thotë: “Allahu ia ka bërë haram tokës të hajë trupat e profetëve.”[14] Atëherë, nëse Allahu i ruan trupat e profetëve të Tij, si shpjegohet mbajtja e eshtrave të Jusufit alejhi selam?
Përgjigja: Fjala ‘eshtra’ në gjuhën arabe mund të thuhet edhe për trupin, kështu që shprehja “nxorrën eshtrat e Jusufit” d.m.th. nxorrën trupin e Jusufit alejhi selam, dhe përdorimin e këtij termi me këtë kuptim e hasim edhe në një hadith tjetër.
Ibën Umeri radijAllahu anhu thotë: “Kur Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem u shëndosh, Temim Ed-Dari i tha: A të të bëj një minber o i Dërguar i Allahut, që të mbajë eshtrat e tua?”[15]. Fjala e tij “të mbajë eshtrat e tua”, d.m.th. të mbajë trupin tënd.
E shtata: Nisja e Musait alejhi selam së bashku me Beni Israilët për të dalë nga Egjipti ka ndodhur natën, sepse hadithi tregon se pas marrjes së Jusufit alejhi selam “rruga u ndriçua si me dritën e ditës”, që do të thotë se ata dolën natën. Këtë gjë e vërteton edhe Kurani ku tregohet se Allahu i Madhëruar i thotë Musait alejhi selam:
فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيْلًا إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ
“Nisu me robërit e Mi natën dhe dijeni se do t’ju ndjekin.”[16]
Kjo natë për të cilën bëhet fjalë, edhe në hadith edhe në ajet është nata e Ashures (nata e dhjetë e muajit Muharrem), sepse shpëtimi i Musait alejhi selam ka ndodhur ditën e Ashures siç tregon Ibën Abasi radijAllahu anhu i cili thotë: Kur Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem arriti në Medine dhe i gjeti hebrenjtë duke agjëruar ditën e Ashures, i pyeti:“Ç’është kjo ditë? Ata i thanë: Kjo është një ditë e madhe. Allahu e ka shpëtuar në këtë ditë Musain alejhi selam bashkë me popullin e tij.” E transmeton Buhariu dhe Muslimi. Pra, Musai alejhi selam për të dalë nga Egjipti është nisur natën e Ashures, dhe pas lindjes së diellit është ndjekur nga Faraoni, siç thuhet në Kuran:
فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ * فَلَمَّا تَرَاءَى الْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَابُ مُوسَى إِنَّا لَمُدْرَكُونَ * قَالَ كَلَّا إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ * فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ * وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ * وَأَنْجَيْنَا مُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ * ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
“Ata i ndoqën kur lindi dielli, dhe kur u takuan dy grupet shokët e Musait i thanë: Ata do të na kapin. Ai u tha: Jo, sepse me mua është Zoti im dhe Ai do të më udhëzojë (për të gjetur mënyrën e shpëtimit). Atëherë Ne i shpallëm Musait: Gjuaje me shkopin tënd detin! – Dhe deti u ça dhe në çdo anë u bë si mal i madh. Ndërkohë, Ne i afruam të tjerët dhe e shpëtuam Musain me të gjithë ata që ishin me të, pastaj i mbytëm të tjerët.”[17]
Shkroi: Dr. Abdullah Nabolli
—————————————————————————–
[1] | El Eala: 16-19.
[2] E transmeton Taberiu me zinxhir të saktë.
[3] E transmeton Ibën Asakir dhe e saktëson shejh Albani.
[4] | Hud: 69.
[5] Buhariu dhe Muslimi.
[6] E transmeton Ebu Daudi dhe e saktëson shejh Albani.
[7] E transmeton Tirmidhiu dhe e saktëson shejh Albani.
[8] | El Enbija: 37.
[9] Shih “Tefsir et-Taberij” 18/443.
[10] | El Isra: 34.
[11] E transmeton imam Ahmedi dhe e saktëson shejh Albani.
[12] | En-Nur: 52.
[13] Shih “Tefsir Ibn Ebi Hatim” 8/2624.
[14] E transmeton Ebu Daudi, Ibn Maxhe, Nesaiu dhe e saktëson shejh Albani.
[15] E transmeton Ebu Daudi dhe e saktëson shejh Albani.
[16] | Ed-Duhan: 23.
[17] | Esh-Shuara: 60-66.
Dosje: Histori