Lutja ndaj Allahut për dije të dobishme

Suneti e tregon qartë ndarjen e diturisë në atë që është e dobishme dhe atë që nuk është e dobishme, dhe inkurajon për të kërkuar strehim (tek Allahu) nga dituria që nuk sjell dobi dhe për të kërkuar prej Tij dijen që sjell dobi.

Në Sahihun e Muslimit,[1] Zejd ibën Erkam transmeton se Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem kur lutej thoshte: “O Zoti im, tek Ti kërkoj mbrojtje; nga dituria që nuk sjell dobi, nga zemra që nuk përulet, nga shpirti që nuk ngopet dhe nga lutja që nuk pranohet.”

Përpiluesit e Suneneve[2] gjithashtu e kanë transmetuar këtë hadith me fjalë të ndryshme nga Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem. Në disa prej tyre thuhet: “…dhe nga lutja që nuk dëgjohet.”[3]

Në transmetime të tjera thuhet: “Kërkoj mbrojtje tek Ti nga këto katër gjëra.”

Ndërsa Nesaiu[4] transmeton nga Xhabiri radiAlllahu anhu se Profeti salAllahu alejhi ve selam ka thënë: “O Allah, kërkoj prej Teje dituri të dobishme dhe kërkoj mbrojtje tek Ti nga dituria që nuk bën dobi.”

Ibn Maxheh[5] gjithashtu e ka transmetuar këtë hadith me këto fjalë: Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “Kërkojini Allahut dituri të dobishme dhe strehouni tek Ai nga dituria që nuk bën dobi.”

Tirmidhiu[6] e transmeton nga Ebu Hurejra radiAllahu anhu se Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “O Allah, më bëj dobi me atë që më mësove, më mëso atë që më bën dobi dhe më shto diturinë.”

Nesaiu[7] transmeton nga Enesi radiAllahu anhu se Profeti sallAllahu alejhi ve sel-lem lutej duke thënë: “O Allah, më bëj dobi me atë që më ke mësuar, më mëso atë që do të më bëjë dobi dhe më furnizo me dituri që më bën dobi.”

Ebu Nuajmi[8] transmeton nga Enesi radiAllahu anhu se Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem thoshte: “O Allah, të kërkoj besim të vazhdueshëm sepse është e mundur që besimi të mos jetë i vazhdueshëm. Të kërkoj dije të dobishme sepse është e mundur që të ketë dituri por të mos jetë e dobishme. “

Ebu Daudi[9] transmeton nga Burejde radiAllahu anhu se Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “Vërtet ka disa forma të të folurit elokuent që janë si magjia,[10] dhe ka disa forma të diturisë që janë injorancë.”[11]

Sa’sa’ah bin Savhan[12] e shpjegoi thënien e Profetit salAllahu alejhi ve sel-lem që thotë: “Dhe ka disa forma të diturisë që janë injorancë” me këto fjalë: Kur një dijetar preokupohet për t’i shtuar dijeve të tij atë që nuk perfeksionon, kjo e bën të duket tek të tjerët si i paditur.[13]

Gjithashtu, është komentuar se dija që dëmton dhe nuk sjell dobi në fakt është vetëm injorancë, pasi të qënit i paditur ose injorant rreth këtyre njohurive është më mirë se të kesh dituri rreth tyre. Përderisa injoranca ndaj këtyre njohurive është më e mirë, atëherë kjo tregon se njohuri të tilla janë më të dëmshme se injoranca. Një shembull i kësaj është magjia dhe llojet e tjera të diturisë që janë të dëmshme në fe dhe në çështjet e kësaj bote.

Është transmetuar se Profeti salAllahu alejhi ve sel-lem i ka shpjeguar disa lloje të diturisë që nuk sjellin dobi.

Në “Mersailet” e Ebu Daudit[14] nga Zejd bin Eslem transmetohet se një herë i thanë Profetit salAllahu alejhi ve sel-lem: “O i Dërguar i Allahut, kush është më i dituri i njerëzve? Ai i tha: Për çfarë? Thanë: Për prejardhjet e njerëzve. U përgjigj: Ajo është një dituri që nuk bën dobi dhe një injorancë që nuk bën dëm.”

Ebu Nuajmi gjithashtu e ka transmetuar këtë hadith në “Rijad el Mute’alimin”[15] nga Bakije, ky nga lbn Xhurejxhi, ky nga Ata’u nga Ebu Hurejra[16] si fjalë të Profetit salAllahu alejhi ve sel-lem. Në transmetimin e tij tregohet se ata thanë: “Cilët janë njerëzit më të ditur për prejardhjen e arabëve dhe njerëzit më të ditur për poezinë dhe për çështjet për të cilat arabët kundërshtohen?” Në pjesën e fundit të këtij transmetimi përmendet kjo shtojcë: “Dituria është tre llojesh dhe çdo gjë përveç kësaj është e tepërt: Një ajet i qartë, një Sunet i vendosur dhe një obligim i drejtë.”

Por ky zinxhir transmetimi nuk është autentik. Bakije[17] e ka transmetuar atë me anë të dëshmive nga burime jo të besueshme.[18]

Ebu Daudi dhe lbën Maxheh[19] pjesën e fundit të hadithit e përcollën nga Amër ibën el As si fjalë të Profetit salAllahu alejhi ve sel-lem: “Dituria është tre llojesh dhe çdo gjë përtej kësaj është e tepërt: Një ajet i qartë, një Sunet i vendosur dhe një obligim i drejtë.”

Në zinxhirin e këtij hadithi është Abdurrahman bin Zijad El-Afriki[20] dhe dihet mirë se ai ka dobësi.

 

“Epërsia e dijes së selefëve”. 

Shkroi: Ebul Feraxh Zejnud din Abdurrahman ibën Ahmed ibën Rexheb el Hanbeli (795 h).

Verifikimi dhe shënimet: Ali Hasen Ali Adul Hamid.

Përktheu: Fatjon Isufi

————————————————–

[1] Me nr. 2722, Nesaiu (8/260,285), Ahmedi (4/371), Begaviu (5/185), Taberaniu në “El Kebir” me nr. 5085.

[2] E përcjell Tirmidhiu me nr. 3482, Nesaiu (8/255), Ibën Maxheh me nr. 250, Ebu Davud me nr. 1533, Ebu Nuajmi (4/362), Hakimi (1/104), Ibën Hibani me nr. 2441-2442 nga Ebu Hurejra. Ndërsa el Hakim (1/104), Tajalisi me nr. 2008, Ibën Abdul Berr (1/195), el Kudai me nr. 229 e përcjellin nga Enesi dhe të tjerë.

[3] Imam Begaviu në librin “Sherh es Suneh” (5/160) ka thënë: Nga lutja që nuk pranohet dhe nga këtu kuptohet edhe shprehja e namazliut kur thotë: “Semia Allahu limen Hamideh – Allahu i përgjigjet lutjes së atij që e falenderon Atë.”

[4] Nuk e kam gjetur të përmendet në “El Sugra” dhe as në “El Kubra” të Nesaiut, siç thuhet edhe në “Tuhfetu el Eshraf” (2/357). Me këto fjalë e ka transmetuar Ibën Hibani me nr. 82, El Axhurri në librin “Ahlak el Ulema” me nr. 123-124, po ashtu e përcjell Hejthemiu në “El Mexhma” (10/181) duke ja atribuar Taberaniut në “El Eusat” i cili ka thënë: Senedi i tij është i mirë.

[5] Me nr. 3843, Ibën Ebi Shejbeh (12/605), Ibën Abdul Berr (1/195), ndërsa Busajri ja atribuoi në “Misbah ez Zuxhaxheh” 238 Abd Ibën Humejdit dhe Ebi Jala. Hafidh el Iraki e ka konsideruar të mirë në librin e tij “Tahrixh el Ihja” (1/31).

[6] Me nr. 3593, Ibën Maxheh me nr. 251 dhe 3833, Begaviu (5/173) por në zinxhirin e tij ndodhet Musa bin Ubejdeh i cili është i dobët, ndërsa Muhamed bin Thabit është i panjohur.

[7] Nuk e kam gjetur në “El Sugra”, ndërsa Sujuti e ka përmendur në “El Xhami el Kebir” (1/387) duke ja atribuar Tajalisiut.

[8] Nuk e kam gjetur në radhitjet e tij, por Sujuti në “El Xhami el Kebir” (1/387) e ka përmendur një hadith me këtë kuptim nga Enesi, dhe ja atribuoi Ebu Nuajmit në “El Hiljeh”.

[9] Me nr. 4911. Gjithashtu e transmeton Ebu Nuajmi në librin “Dhikru Ahbar Asbahan” (1/146), Ibën Abdul Berr në “Temhijd” (5/180) dhe senedi i tij është i dobët sepse ka njerëz të panjohur. Siç ka thënë el Hafidh el Iraki në librin “Tahrixh el Ihja” (1/31), prej tij e përcjell Menavi në “El Fejd” (2/525).

[10] Shih “Fet’h el Bari” (10/238), “Mexhma el Emthal” (1/7), “Raudatu el Ukala” fq. 219.

[11] Pjesa e parë e hadithit është saktësuar si fjalë e Profetit salAllahu alejhi ve sel-lem nga një numër i konsiderueshëm sahabësh.

[12] Personi në fjalë është një tabi’in i madh që ka ndërruar jetë në vitin 56 hixhri. Jetëshkrimi i tij gjendet në librin “Tehdhib Tarijh Dimeshk” (6/423) dhe në “El Isabeh” (5/171).

[13] E ka përmendur Ebu Ubejdi në librin “El Azibijn” (1/430) dhe Ibën Ethiri në “En Nihaje” (1/322), i cili më pas tha: Gjithashtu kanë thënë: “Bëhet fjalë kur ai (dijetari) preokupohet duke mësuar gjëra të panevojshme siç është njohja e yjeve dhe njohuritë e hershme, duke lënë ato njohuri që i duhen në fenë e tij prej dijes së Kuranit dhe sunetit.” Për më tepër shih “Fet’h el Bari” (9/202) dhe “Xhamiul Usul” (11/745).

[14] Në faqen 50-51 botimi i Muhamed Ali Sabijh, Sem’ani në librin “El Ensab” (1/9,10), por zinxhirin e këtij hadithi është munduar ta lidhë Ibën Abdul Berr në librin e tij “El Ilm” (2/29) por me një zinxhir të dobët. Për më tepër shih “Fejd el Kadir” (4/326) të El Menavit.

[15] Këtë libër e përmend Ibën el Abari në “El Muxhem” fq. 8, 9, 82, 136, 145 etj. të cilin e ka quajtur “Rijada”, por edhe sot e kësaj dite nuk i është gjetur ndonjë kopje dorëshkrimi.

[16] El Hafidh ka thënë: Kjo nuk saktësohet. Kështu e ka përcjellë Menaviu në “El Fejd” (4/326).

[17] Ai është Bekije ibën el Velid, transmeton shumë nga të dobëtit. Për më tepër shih “El Kamil” (2/504) dhe “El Mijzan” (1/331).

[18] E përcjell Ibën Abdul Berr në “El Xhami” (2/23) me të njVjtin zinxhir transmetuesish.

[19] E përcjell Ebu Daudi me nr. 2885, Ibën Maxhe me nr. 54, Hakimi (4/332), Derakutni (4/67,68), Ibën Abdul Hakem në librin “Futuhu Misr” fq. 255 dhe 256, Begaviu (1/291), Ibën Abdul Berr (1/29), Bejhakiu (6/208). Zinxhiri i këtij tranmetimi është i dobët për shkak të dobësisë së Abdurrahman el Afriki dhe Abdurrahman ibën Rafi et Tenuhi.

[20] Shih librin “El Hulasa” fq. 227 të El Hazrexhi.