Përçarja e ymetit islam 4 (Analizë akademike)

—Pjesa e katërt—

A janë për qëllim bazat e bidateve apo çdo bidat qoftë ai bazë apo degëzim?

Imam Et-Turtushi në librin e tij “El-Hauadith ue El-Bida’” thotë:
Në rast se profeti alejhi selam kur ka përmendur ndarjen e umetit ka pasur për qëllim bazat e bidatit të cilat janë si racat për llojet apo trungjet për degët atëherë ato deri tani nuk janë plotësuar dhe Allahu e di më së miri, por koha (e dynjasë) nuk ka mbaruar, përgjegjësitë vazhdojnë, hapat priten dhe çdo brez kohor nuk kalon pa pasur bidate në të.
Dhe në rast se profeti alejhi selam ka pasur për qëllim me këto grupe çdo bidat që do të shfaqet në fenë islame i cili nuk përputhet me islamin dhe nuk e pranojnë atë bazat e tij pa marrë parasysh ndarjen që përmendem në baza e degëzime -dhe unë mendoj se këtë ka dashur dhe Allahu e di më së miri- atëherë ato janë shumë më shumë se ai numër, pra më shumë se shtatëdhjetë e dy grupe. Dhe për të saktësuar hadithin sipas këtij numri duhet të nxirren nga llogaritja bidatet ekstreme që të mos numërohen nga ymeti dhe as nga pasuesit e kibles.
Hipoteza e dytë të cilën e saktësoi imam Turtushi duket e pranueshme edhe nga imam Shatibiu se numri i grupeve të humbura është shtatëdhjetë e dy degëzime qofshin ato apo baza mirëpo problem mbetet përcaktimi i tyre.

Grupi i shpëtuar

Grupi i shpëtuar, është i vetmi grup për të cilin profeti -alejhi selam- ka dhënë detaje dhe për përcaktimin e tij le ti referohemi edhe një herë hadithit.
Profeti -alejhi selam- sqaron në hadithin e përçarjes thotë: “Do të përçahet ymeti im në shtatëdhjetë e tre grupe që të gjitha në zjarr përveç njërit dhe ata janë xhemati (ata që ruajnë xhematin)”.
Pra grupi i shpëtuar është xhemati dhe në lidhje me fjalën xhematë të përdorur në këtë hadith janë dhënë disa mendime siç thotë imam Shatibiu në librin El-Itisam:
1- Shumica dërmuese e myslimanëve.
2- Imamllarët e mëdhenj prej dijetarëve dhe muxhtehidët e ymetit.
3- Janë sahabët në veçanti.
4- Janë bashkësia e gjithë myslimanëve kur bien dakord për një çështje.
5- Xhemati është grupi i myslimanëve kur bashkohen pas një prijësi.
Secila nga këto sqarime ka nga diçka të vërtetë por jo absolute sepse janë thënë në kohëra të ndryshme dhe rrethana të ndryshme dhe ndoshta me ndryshimin e kohërave mund të mos qëndrojnë pa i kufizuar.
Përsa i përket atij që ka thënë se xhemat është shumica dërrmuese e myslimanëve kjo është e saktë nëse kemi për qëllim brezat e parë të artë atëherë kur e mira ishte më e madhe se e keqja dhe suneti ishte më i fortë se bidati dhe kush kundërshtonte shumicën kishte dalë nga xhemati por më vonë me ndryshimin e kohërave dhe dobësimin e synetit dhe fuqizimin e bidatit nuk mund të thuhet se xhemat është shumica e myslimanëve.
Përsa i përket atyre që thonë se janë imamllarët e mëdhenj prej dijetarëve dhe muxhtehidët e ymetit është thënë për në kohën kur u përhap bidati dhe u shtua e keqja dhe u bë xhemati i vërtetë i cili duhet marrë për shembull xhemati i njerëzve më të shquar të ymetit dhe jo më shumica e ymetit siç ishte në kohën e parë.
Përsa i përket atyre që thonë se xhemati janë sahabët në veçanti, ata kanë pasur për qëllim të thonë se xhemati kanë qenë sahabët në kohen e tyre dhe çdo kush që ecën në të njëjtën rrugë pas tyre. Kjo për shkak të shumë haditheve ku profeti alejhi selam nxit për pasimin e tyre si në hadithin: “Ndiqeni praktikën time dhe praktikën e halifëve të drejtë pas meje” apo edhe vetë hadithi i përçarjes i cili sipas një versioni tjetër thuhet se profeti alejhi selam ka thënë për grupin e shpëtuar se janë: “Ata që janë në rrugën time dhe të shokëve të mi” e transmeton Termidhiu.
Përsa i përket atyre që thonë se xhemat është bashkësia e gjithë myslimanëve kur bien dakord për një çështje ndoshta ata që e kanë thënë kanë pasur për qëllim hadithin e profetit alejhi selam ku thotë: “Allahu e ka ruajtur ymetin tim të bashkohet në humbje” e transmeton Ibn Ebij Asim dhe e saktëson sheikh Albani. Ky hadith merret argument shpesh herë se ixhmaja e ymetit është hak dhe kjo gjë është e vërtetë, mirëpo shpjegimi i xhematit në hadithin e përçarjes me ixhmanë e ymetit nuk shkon sepse kur themi përçarje nuk bëhet më fjalë për ixhma.
Ndërsa përsa i përket atyre që thonë se xhemati është grupi i myslimanëve kur bashkohen pas një prijësi kjo gjë është e vërtetë por me kusht që prijësi të jetë sipas librit të Allahut dhe synetit të profetit të tij siç sepse xhemati i cili nuk është sipas synetit të profetit është jashtë kuptimit të xhematit i cili përmendet në hadithe si psh: xhemati i khauarixhëve etj.

Bazuar në atë që përmendem dhe duke marrë parasysh sqarimet dhe kufizimet mund të themi se xhemati janë ata myslimanë të cilët janë pasues të synetit të profetit -alejhi selam- dhe të rrugës së shokëve të tij dhe nëse kanë një imam sipas këtij menhexhi ata janë xhemati dhe mund të formojnë shumicë nëse Allahu derdh mbi ta mirësi si në kohen e brezave të parë e nëse nuk kanë imam sipas këtij menhexhi dhe nuk formojnë shumicë atëherë janë grupi dijetarëve dhe njerëzve më të shquar të ymetit të cilët ruajnë rrugën e të parëve.

A duhet të merremi me përcaktimin e grupeve të humbura?

 

Imam Shatibiu -Allahu e mëshiroftë- në librin e tij El-Itisam mendon se nuk duhet të merremi me përcaktimin e tyre dhe kjo për dy arsye:
E para: Sheriati sipas asaj që kemi kuptuar prej tij tregon për cilësitë e tyre për të paralajmëruar për ta pa i emërtuar dhe mbetet përcaktimi i tyre për tu futur në hadithin e përçarjes i mundshëm (jo i prerë) prandaj dhe përcaktimi i tyre nuk ka ardhur veçse rrallë si për khauarixhët.
E dyta: Mospërcaktimi i tyre është veprimi që duhet të ndiqet që të jetë mbulesë për ymetin siç u janë mbuluar edhe të këqijat e tyre dhe në përgjithësi nuk janë demaskuar në dynja.
Pas këtyre arsyeve imam Shatibiu bën dy përjashtime se kur njeriut i lejohet të emërtojë apo përcaktojë?
Rasti i parë: Ato grupe të cilat sheriati ka dhënë shenja në përcaktimin e tyre si khauarixhët sepse me studim është parë se është mundshme futja e tyre te hadithi i përçarjes sepse profeti alejhi selam ka thënë për ta: “Lexojnë kuranin dhe ai nuk i kalon grykat e tyre, vrasin pasuesit e islamit dhe lënë pasuesit e idhujve” e transmeton Buhariu dhe Muslimi.
Gjithashtu janë përmendur edhe kaderitë me murxhitë dhe hadithet e tyre i saktësojnë disa prej dijetarëve (e thash këtë gjë sepse imam Shatibiu nuk i saktëson këto hadithe). Përsa u përket kaderive Ibn Omeri radiallahu anhu tregon se profeti alejhi selam ka thënë: “Kaderitë janë mexhusët e këtij ymeti. Nëse sëmurën mos i vizitoni dhe kur të vdesin mos prezantoni në xhenazet e tyre” e transmeton Imam Ahmedi, Ebu Daudi dhe e saktëson sheikh Albani.
Kurse murxhitë janë cekur në një hadith bashkë me kaderitë ku profeti alejhi selam thotë: “Dy lloje nga ymeti im nuk kanë për të ardhur te pusi im dhe as për të hyrë në xhenet: kaderitë dhe murxhitë” e transmeton Taberani dhe e saktëson sheikh Albani.
Rasti i dytë: Kur grupi fton në humbjen e tij dhe e zbukuron atë në zemrat e njerëzve të thjeshtë sepse dëmi i tyre për myslimanët është si dëmi i iblisit dhe ata janë shejtanët e njerëzve. Atëherë patjetër duhet qartësuar se ata janë prej pasuesve të bidatit dhe humbjes dhe futjen e tyre te grupet (e përçarjes) kur ka dëshmitarë se janë prej tyre si Amr bin Ubejd e të tjerë. Njerëz si këta patjetër duhen përmendur dhe larguar sepse sherri që u vjen myslimanëve prej tyre është më i madh kur ata lihen sesa kur përmenden.

Shkroi: Dr Abdullah Nabolli