Besimi në kaderin është prej bazave të besimit

Ibën Abasi radijAllahu anhuma[1] ka thënë: “Cdo gjë është me kader (e përcaktuar), madje edhe vendosja e dorës tënde mbi faqen tënde.”[2]

Dobitë që përfitohen:

E para: Besimi në kaderin është prej bazave të besimit. Siç ka ardhur në hadithin e Xhibrili alejhis-selam që transmeton Umer bin el-Hatabi radijAllahu anhu ku Xhibrili alejhi-selam e pyeti të Dërguarin e Allahut sal-lAllahu alejhi ue sel-lem: Më trego çfarë është besimi? Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem tha: “Të besosh Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij, Ditën e fundit dhe të besosh kaderin, të mirën dhe të keqen e tij.[3] Hadithi

E dyta: Kush nuk beson në kadanë e Allahut dhe kaderin e Tij, ai nuk është besimtarë. Transmetohet nga Aliu radijAllahu anhu se ka thënë: I Dërguari i Allahut sal-lAllahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “Njeriu nuk ka besuar derisa të besoj në katër gjëra: Të besojë në Allahun, Një të vetëm e të pashoq, (të besojë) se unë jam i Dërguari i Allahut, në ringjalljen pas vdekjes dhe në kaderin.”[4]

E treta: Cdo gjë është e paracaktuar. Allahu i Madhëruar thotë: “Vërtet, Ne çdo gjë e kemi krijuar me masë të paracaktuar.[5] Saktësohet nga hadithi Ibën Abasit radijAllahu anhu se Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem i tha atij: O djalosh! Po të mësoj disa fjalë: “Ruaje Allahun dhe Ai do të të ruajë ty. Ruaje Allahun dhe do ta gjesh Atë para teje. Nëse kërkon diçka, atëherë kërkoje nga Allahu dhe nëse kërkon ndihmë nga dikush, atëherë kërko ndihmë prej Allahut. Dije se sikur të mblidheshin të gjithë njerëzit për të të bërë diçka të mirë, ata kurrë nuk do kishin mundësi për të të bërë mirë, përveç asaj që ka caktuar Allahu për ty dhe sikur ata të mblidheshin për të të dëmtuar me diçka, atëherë ata nuk do mund të të dëmtonin, përveçse me atë që ka caktuar Allahu për ty. Janë ngritur lapsat dhe janë tharë fletët.”[6]

E katërta: Besimi në kaderin e Allahut ka disa shkallë:

  1. a) Dituria e hershme e Allahut, e cila përfshin çdo gjë që do të ndodhë.
  1. b) Shkrimi i çdo gjëje që do të ndodhë në librin Leuhi Mahfudh, pesëdhjetë mijë vjet, para se Allahu të krijonte qiejt dhe Tokën.

c)Vullneti dhe dëshira e Allahut për çdo send që do të ndodhë.

  1. d) Krijimi i çdo gjëje me vullnetin e Allahut e që është në përputhje të plotë me atë që Ai di, të cilat i ka shkruar dhe e ka dashur ekzistencën e tyre.

E pesta: Fjalët, polemikat dhe grindjet në lidhje me kaderin, në veçanti, janë të ndaluara në të gjithë grupet, ngase kaderi është e fshehta e Allahut.[7] I Dërguari i Allahut sal-lAllahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “Kur të përmendet kaderi, përmbahuni.”[8]

E gjashta: Bidati i mohimit të kaderit për herë të parë u shfaq në Basra në kohën e sahabëve dhe pikërisht në kohën e Ibën Umerit radijAllahu anhu. Abdullah bin el-Mubarak (Allahu e mëshiroftë!) ka thënë: “Mos merrni asgjë prej banorëve të Kufes në lidhje me shiizmin, as nga banorët e Shamitnë lidhje me luftën, as nga banorët e Basrës në lidhje me kaderin…”[9]

E shtata: Kush thotë se të gjitha paracaktimet, qofshin për mirë dhe për keq, janë prej Allahut dhe se Ai udhëzon kë të dojë dhe humb nga rruga e drejtë kë të dojë, personi i tillë është i pastër prej fjalëve të kaderijeve dhe është sunij.[10]

E teta: Hadithi “Kaderijet janë mallkuar nga gjuha e shtatëdhjetë profetëve, ndërsa unë (Profeti alejhis sleam) jam i fundit i tyre” nuk saktësohet. Shejh Abdulaziz er-Raxhihi (Allahu e ruajttë!) thotë: Ky hadith përcillet nga dy rrugë dhe të dyja nuk saktësohen.[11]

Shkëputur nga “Perla dhe margaritarë nga dijetarët tanë

Përgatiti: Unejs Sheme

[1] Ai është deti i diturisë dhe komentuesi i Kuranit Abdullah bin Abas bin Abdulmuttalib bin Hashim el-Kurejshi el-Hashimij, djali i xhaxhait të Profetit sal-lAllahu alejhi ue sel-lem. Ibën Abasi u lind në Mekë tre vjet para hixhretit. Shih “El-Bidajeh uen-Nihajeh”, vëll. 8, Ibën Kethirit. Profeti sal-lAllahu alejhi ue sel-lem bëri lutje për të duke thënë: “O Allah! Bëja të kuptueshme fenë dhe mësoja komentimin e Kuranit.” Buhariu, Muslimi dhe Ibën Hibbani. Abdullah bin Abasi radijAllahu anhuma ka vdekur në vitin 68 hi në Taif. Shih “El-Bidajeh uen-Nihajeh” vëll. 8, Ibën Kethiri (Allahu e mëshiroftë!)

[2] “Esh-Sheriah” (225) dhe “Krijimi i veprave të robëve” të imam Buhairut (Allahu e mëshiroftë!).

[3] Shënon Muslimi (8)

[4] Hadith i saktë. “Dhilalul-Xhenneh” (130), Tirmidhiu (2145), “El-Mishkah” (104), “Takhrixhul-Mukhtarah” (416-420) dhe “Tuhfeh” (10089)

[5] El-Kamer, 49

[6] Shënon Tirmidhiu (4/667) dhe Ahmedi (1/293) me zinxhir të mirë (hasen). Shejh Abdulaziz er-Raxhihi (Allahu e ruajttë!) thotë: “Njeriu nuk ka për gjetur shijen (ëmbëlsinë) e besimit derisa ta dijë se ajo që e ka goditur, nuk mund të mos e godiste dhe ajo që nuk e ka goditur, nuk mund ta godiste, sepse Allahu e ka paracaktuar këtë.”

[7] “Sherh es-Sunneh” imam El-Berbeharij (Allahu e mëshiroftë!)

[8] Hadith i saktë. Shënon Taberaniju (1428). Shih “Es-Silsiletu es-Sahihah” (34)

[9] “Sherh es-Sunneh” imam El-Berbeharij (Allahu e mëshiroftë!)

[10] “Sherh es-Sunneh” imam El-Berbeharij (Allahu e mëshiroftë!)

[11] “El-Ianeh ala takribi esh-Sherh uel-Ibaneh”, vëll. 2