Nën dritën e një ajeti të sures El-Kehf

Allahu i Madhëruar në suren El-Kehf ndër të tjera thotë: “Mbaje fort veten tënde me ata që lusin Zotin e tyre mëngjes e mbrëmje, e që kanë për qëllim fytyrën Tij! Mos i hiq sytë e tu prej tyre për të kërkuar bukurinë e kësaj bote dhe as mos iu bind atij që ia kemi shkujdesur zemrën nga përkujtimi jonë dhe pason epshin e tij dhe çështja e tij çorientohet (shpërndahet)” suretuel-kehf: 28. 

 Fjala e Allahut [Mbaje fort veten tënde] dmth pengoje fort atë sepse fjala [sabr] e përdorur në ajet do të thotë qëndrim si qëndrimi i kafshës së lidhur për tu marrë në shënjestër dhe që në gjuhen arabe quhet [mesbura]. Në kohën e injorancës njerëzit për zbavitje merrnin njëkafshë dhe e lidhnin fortë pastaj e merrnin si shënjestër për ta gjuajtur me shigjeta veprim të cilin islami më pas e ndaloi. Ajo që ka lidhje me temën tonë është fakti se kjo kafshë në gjuhen arabe quhet [mesbura]dhe ka të njëjtën rrënjë me fjalën [sabr] dhe kjo gjë na sqaron domethënien eurdhrit të ardhur nga Allahui madhëruar që njeriu ta pengojë fort veten e tij për të qenë me njerëzit që e përkujtojnë atë sepse Allahu e njeh mirë natyrën njerëzoresiç thuhet në kuran: “U janë zbukuruar njerëzve dhe u janë bërë të dashura gjërat e qejfit si: gratë, fëmijët, sasitë e mëdha të floririt dhe sermit, kuajt balashë, bagëtitë dhe të mbjellat. Këto janë kënaqësia e dynjasë dhe te Allahu ka shpërblim më të mirë se ato” suretuAliImran: 14.

Fjala e Allahut [me ata që lusin Zotin e tyre] dmth jo ti përzësh ata për të qëndruar me të tjerë sepse ky ajet ka lidhje me një ajet tjetër në suren El-En’am ku Allahu i madhëruar thotë: “Dhe mos i përzë ata të cilët i luten Allahut mëngjes e mbrëmje duke pasur për qëllim fytyrën e tij.  Llogaria e tyre nuk është mbi ty dhe as llogaria jote nuk është mbi ta që ti përzësh (besimtarët) dhe të bëhesh prej zullumqarëve“suretuEl-En’am: 52.

Sead bin Ebij Uekkas -radiallahuanhu- tregon: “Ishim me profetin -alejhi selam- së bashku me gjashtë veta të tjerë dhe mushrikët i thanë profetit -alejhi selam-: Largoji këta që të mos guxojnë  të na flasin! Ai thotë: Isha unë, IbnMesudi, një burrë nga fisi i Hudhejlit, Bilali dhe dy burra të tjerë që s’po i përmend. Profetit -alejhi selam- i shkoi ndërmend ajo që deshi Allahu ti shkonte dhe e çoi ndërmend ta bënte. Atëherë Allahu i madhëruar i zbriti: [Dhe mos i përzë ata të cilët i luten Allahut mëngjes e mbrëmje duke pasur për qëllim fytyrën e tij]” e transmeton Muslimi.

Në një transmetim tjetër Seadi thotë: Ajeti ka zbritur për mua, Ibn Mesudin, Suhejbin, Ammarin, Mikdadin dhe Bilalin kur kurejshët i thanë profetit -alejhi selam-: Nuk pranojmë të jemi pasues të tyre prandaj përzëri ata. E transmeton Ibn Maxhe dhe e saktëson sheikh Albani.

Një gjë tjetër që bie në sy në këtë pjesë të ajetit është puna e veçantë me të cilën i ka përmendur Allahu i madhëruar robtë e tij dhe që është lutja apo duaja. Duaja është punë shumë e veçantë për Allahun, madje aq e veçantë sa profeti -alejhi selam- e ka quajtur adhurimi i vërtetë. NumanbinBeshir -radiallahuanhu- tregon se profeti -alejhi selam- ka thënë:  [“Duaja është adhurimi i vërtetë”pastaj lexoiajetin:“Zoti juaj ka thënë: Mu lutni mua që t’ju përgjigjem! Ata të cilët tregojnë mendjemadhësi ndaj adhurimit tim do të hyjnë në xhehenem të poshtëruar”] suretuGafir: 60” e transmeton EbuDaudi, IbnMaxhe, Tirmidhiu dhe e saktëson sheikh Albani.

Ajeti i përmendur në këtë hadith fillon me lutjen apo duanë pastaj në vend që të thuhej [Ata të cilët tregojnë mendjemadhësi ndaj lutjes time] siç i shkon përshtat ligjërimit, u tha ndryshe: [Ata të cilët tregojnë mendjemadhësi ndaj adhurimit tim] sepse ai që le duanë ka lënë adhurimin e vërtetë.

Fjala e Allahut [ata që lusin Zotin e tyre mëngjes e mbrëmje].Allahu i madhëruar këtu tregon për kohën e lutjes së tyre duke përmendur dy kohë tepër të veçanta:mëngjesi dhe mbrëmja për të cilat kanë ardhur shumë fjalë profetike që tregojnë për mirësinë e përkujtimit të Allahut në këto dy kohë. Ja disa prej tyre!

Enes bin Malik -radiallahuanhu- tregon se profeti -alejhi selam- ka thënë: “Që të ulem me një grup njerëzish që përkujtojnë Allahun pas namazit të sabahut derisa të lind dielli është më e dashur për mua sesa të çliroj nga robëria katër veta nga bijtë e Ismailit dhe që të ulem me një grup njerëzish që përkujtojnë Allahun pas namazit të ikindisë deri në perëndim të diellit është më e dashur për mua sesa të çliroj katër veta nga bijtë e Ismailit” e transmeton Ebu Daudi dhe e saktëson sheikh Albani.

Kjo nëse për qëllim nga fjala [lusin Zotin e tyre mëngjes e mbrëmje] është përkujtimi i Allahut (dhikri) e nëse është përqëllim namazi i këtyre dy kohëve sabahu dhe ikindia siç thonë disa komentues të kuranit, atëherë mirësia është akoma më e madhe dhe për këtë gjë kanë ardhur disa hadithe:

1- “Kush fal dy kohet e freskisë (sabahun dhe ikindinë) futet në xhenet” e transmeton Buhariu dhe Muslimi.

2- “Nuk ka për të hyrë në zjarr ai i cili është falur para lindjes së diellit dhe para perëndimit të tij” e transmeton Muslimi.

3- “Do ta shihni Zotin tuaj siç e shihni këtë hënë (duke bërë me shenjë nga hëna e plotë) pa vështirësi në shikimin e saj. Prandaj nëse keni mundësi që të mos t’ju ikin namazi para lindjes së diellit dhe para perëndimit të tij, bëjeni” e transmeton Buhariu dhe Muslimi.

4- “Ndërrohen mes jush melaiket e natës dhe të ditës dhe bashkohen në namazin e sabahut dhe të ikindisë. Pastaj ngjiten ata të cilët ishin me ju dhe Allahu i madhëruar i pyet edhe pse ai e di mirë se çfarë bëjnë dhe ata i thonë: i lamë duke u falur dhe i gjetëm duke u falur” e transmeton Buhariu dhe Muslimi.

Përmendja e Allahut në këto dy kohë të veçanta i shkon përshtat këtyre robëve të veçantë të tij.

Fjala e Allahut [e që kanë për qëllim fytyrën Tij] dmth: i luten Allahut me sinqeritet për të.

Sinqeriteti në këtë ajet është shprehur me një diçka tepër të veçantë dhe që është kërkimi i robit me punën e tij fytyrën e Allahut dhe kjo na kujton me ajetin e Kuranit ku Allahu thotë: “Atë ditë ka fytyra të lumtura * te Zoti i tyre duke shikuar”suretuEl-Kijame: 22-23.IbnAbasi në komentimin e ajetit thotë: duke parë te fytyra e Zotit të tyre.

Këtë gjë e ka njoftuar edhe profeti -alejhi selam- siç tregon Suhejbi -radiallahuanhu- tregon se profeti -alejhi selam- ka thënë: “Kur të futen banorët e xhenetit në xhenet, Allahu u drejtohet dhe u thotë: a doni t’ju shtoj ndonjë gjë? Ata i thonë: a nuk na i ke zbardhur fytyrat?! A nuk na ke futur në xhenet dhe shpëtuar prej zjarrit?! Atëherë Allahu i madhëruar e heq perden dhe ata e kuptojnë se nuk u është dhënë gjë më e dashur për ta sesa shikimi i zotit të tyre” e transmeton Muslimi.

Pra, ata me punën e tyre kërkojnë shikimin e Allahut ditën e kiametit që do të thotë kërkojnë shpërblimin e ahiretit madje shpërblimin më të madh të ahiretit dhe jo shpërblimin e dynjasë.

Fjala e Allahut [Mos i hiq sytë e tu prej tyre për të kërkuar bukurinë e kësaj bote dhe as mos iu bind atij që ia kemi shkujdesur zemrën nga përkujtimi jonë dhe pason epshin e tij dhe çështja e tij çorientohet (shpërndahet)].

Këtu, Allahu i madhëruar pasi që urdhëroi profetin e tij për të qëndruar gjithmonë me besimtarët të cilët e përkujtojnë Allahun duke dashur fytyrën e tij, e ndalon atë nga e kundërta e kësaj gjëje të cilën e shpreh në dy forma:

E para: të mos i largojë qoftë edhe sytë nga besimtarët.

E dyta: të mos ju bindet jobesimtarëve në asgjë që ka lidhje me përbuzjen e besimtarëve apo veprave të tyre të mira.

Kështu Allahu i madhëruardo ti tregojë profetit -alejhi selam- se porosia për të qëndruar me ata që përkujtojnë Allahun, nuk pranohet assesiprej tij të shkelet apo të harrohet apo të nënvlerësohet.

Pastaj Allahu i madhëruar në fund të këtij ajeti i tregon profetit -alejhi selam- për disa cilësi të jobesimtarëve:

E para: shkujdesja e tyre ndaj përkujtimit të Allahut. Madje Allahu i madhëruar i tregon profetit -alejhi selam- se ata me këtë veper nuk na sfidojnë neve dhe as nuk e bëjnë atë gjë kundër vullnetit tonë por ne jemi ata që ua shkujdesim zemrat e tyre për shkak se nuk e meritojnë këtë mirësi.

E dyta: rendja e tyre pas epshit, punë e cila ua bllokon arsyen apo logjikën.

Këto dy cilësi kur bashkohen së bashku, i hapen robit dyert e çdo të keqeje sepse zemrën e ka të shkujdesur dhe logjikën e ka të bllokuar siç thotë sheikhul-islam IbnTejmije –Allahu e mëshiroftë: shkujdesja me ndjekjen e epshit janë baza e çdo të keqeje.

Kjo gjendje në të cilën gjendet robi pas shkujdesjes së tij nga përkujtimi i Allahut dhe rendjen pas epshit i shkon përshtat shprehjes së fundit me të cilën Allahu epërfundon ajetin duke thënë[dhe çështja e tij çorientohet (shpërndahet)]dmth: ai kalon në huti për të mos e njohur rrugën e drejtë dhe për të humbur mes rrugëve siç shpërndahen rruazat kur këputet vargu që i lidh, ku asnjëra prej tyre nuk është në drejtim të tjetrës.

Përgatiti: Dr Abdullah Nabolli