Selefët e devotshëm, Allahu i mëshiroftë, ishin shembull i madh në sinqeritetin (Ihlasin) ndaj Allahut të Lartësuar.
Ata kujdeseshin që nijeti i tyre të ishte i pastër dhe veprat e tyre të mira t’i fshihnin nga sytë e njerëzve, duke kërkuar vetëm kënaqësinë e Allahut.
Në jetën dhe historitë e tyre gjenden shembuj madhështorë që tregojnë realitetin e sinqeritetit dhe ndikimin e tij në përmirësimin e zemrës dhe pranimin e veprës.
Allahu i Lartësuar ka thënë:
إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ
“Vërtet, Ne ta kemi zbritur ty Librin me të vërtetën, prandaj adhuroje Allahun duke ia kushtuar Atij me sinqeritet fenë”. [Ez-Zumer: 2]
Allahu i Lartësuar ka thënë gjithashtu:
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ
“E megjithatë, ata nuk u urdhëruan për asgjë tjetër, përveçse të adhuronin Allahun me sinqeritet, duke ia kushtuar Atij fenë, duke qenë në fenë e pastër (të Ibrahimit), të falnin namazin dhe të jepnin zekatin. E kjo është feja e drejtë”. [El-Bejjine: 5]
Sinqeriteti dhe pastërtia e nijetit te selefët:
Nga Umeri ibn el-Hatabi (Allahu qoftë i kënaqur me të), transmetohet se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë:
“Veprat vlerësohen vetëm sipas nijeteve (qëllimeve) dhe çdo njeri do të ketë vetëm atë që ka synuar…”.
(E transmeton Buhariu dhe Muslimi).
Ata ibn Saibi, ka thënë: Më është përcjellur mua se Ali ibn Ebi Talibi (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë:
Vepra e mirë është ajo për të cilën nuk dëshiron që askush të të lavdërojë përveç Allahut.
(El-Ihlas, i Ibn Ebi Dunja).
Mutarrif ibn Abdullah -(v. 95 h.), prej tabiinëve të mëdhenj- ka thënë:
Përmirësimi i zemrës bëhet përmes përmirësimit të veprës, ndërsa përmirësimi i veprës bëhet përmes saktësisë së nijetit.
(El-Hiljeh i Ebi Nuejmit (2/199), dhe gjithashtu shiko: Ez-Zuhd i Ahmedit).
Sufjan eth-Theuri ka thënë:
Nuk kam luftuar me asgjë më të vështirë për mua sesa nijeti im, sepse ai tenton të ndryshojë vazhdimisht tek unë.
(El-Xhami’ë li Ahlak err-Rraui).
Ibn Mubareku ka thënë:
Sa e sa vepra të vogla i zmadhon ato nijeti, dhe sa e sa vepra të mëdha i zvogëlon ato nijeti.
(Tarih el-Islam i Dhehebiut, 4/882).
Ibrahim ibn Ed’hemi ka thënë:
Nuk është i sinqertë me Allahun ai që e do famën.
(Et-Tarih el-Kebir i Buhariut, 4/363).
Mejmun ibn Mehrani ka thënë:
Veprat tuaja janë të pakta, prandaj bëjeni me sinqeritet këtë pakicë.
Ibn Kajimi ka thënë:
Sikur dija të ishte e dobishme pa vepër, Allahu i Lartësuar nuk do t’i kishte qortuar dijetarët e ithtarëve të Librit. Dhe sikur vepra të ishte e dobishme pa sinqeritet, Ai nuk do t’i kishte qortuar hipokritët.
(El-Feuaid, fq: 45).
(El-Hiljeh i Ebi Nuajmit, 4/92).
Rrabi’ë ibn Huthejm ka thënë:
Çdo gjë me të cilën nuk kërkohet Fytyra e Allahut të Lartësuar, është e destinuar të zhduket.
(Ez-Zuhd i Ahmedit, El-Ma’rifeh uet-Tarih i El-Feseuit, 2/567).
Shembuj madhështorë që tregojnë realitetin e sinqeritetit dhe ndikimin e tij në përmirësimin e zemrës dhe pranimin e veprës:
1-Reflektime mbi fjalën e Imam Malikut: “Ajo që bëhet për hir të Allahut, mbetet”.
Mutarrif ibn Abdullah el-Jesari el-Esam, shoku i Imam Malikut, përcjellë se Malik ibn Enesi më tha mua:
Çfarë thonë njerëzit për ‘Muvetan’ (librin) tim?
I thashë: Njerëzit janë dy llojesh: njëri që të lavdëron së tepërmi dhe tjetri që të ka zili dhe shpif.
Atëherë Maliku i tha:
Nëse të zgjatet jeta, do të shohësh se çfarë synohet me të për hir të Allahut.
(Et-Temhid i Ibn AbdulBerr, 1/703).
Mufadal ibn Muhamed ibn Harb Medeniu ka thënë:
I pari që përpiloi në Medinë një libër sipas modelit të ‘Muvetas’, duke përmbledhur ato për të cilat ishin pajtuar banorët e Medinës, ishte Abdulaziz el-Maxhishuni. Ai e përpiloi atë vetëm me fjalë (thjesht mesele te zhveshura nga argumentat), pa hadithe… Pastaj dijetarët që ndodheshin në Medinë në atë kohë përpiluan ‘Muveta-t’ e tyre.
I thanë Malikut: E ke lodhur veten duke përpiluar këtë libër, ndërkohë që edhe të tjerët si ti kanë bërë libra të ngjashëm.
Ai tha: Mi sillni ato që kanë përpiluar.
Ato iu sollën, ai i shikoi dhe pastaj i vendosi mënjanë, duke thënë:
Do ta kuptoni patjetër se prej gjithë kësaj nuk do të ketë vlerë dhe nuk do të mbetet veçse ajo që është bërë duke kërkuar me të Fytyrën e Allahut.
Ai (Mufadali) tha: Dukej sikur ato libra u hodhën nëpër puse dhe pas kësaj nuk u dëgjua më asgjë për to.
(Et-Temhid i Ibn AbdulBerr, 1/704).
Ibn Haxher Askalani ka thënë:
I pari që shkroi dhe i sistemoi çështjet e dijes ishte Ibn Xhurejxhi në Mekë, ndërsa Maliku dhe Ibn Ebi Dhi’bi në Medinë.
Ibn Ebi Dhi’bi përpiloi një ‘Muveta’ që ishte shumë herë më e madhe se ‘Muvetta-ja’ e Malikut, aq sa Malikut iu tha: Çfarë dobie ka përpilimi i librit tënd?
Ai tha: Ajo që bëhet për hir të Allahut, mbetet.
(En-Nuket el-Ufijjeh i El-Bikai, 1/123).
2-Imam Buhariu:
Imam Buhariu, për të treguar rëndësinë e sinqeritetit (ihlasit) dhe të nijetit të pastër, si dhe ndikimin e tyre në vazhdimësinë dhe vlerën e veprës, e filloi librin e tij me hadithin:
«إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ»
“Veprat vlerësohen vetëm sipas nijeteve…”.
Ibn Bat-tali tregon se Ebu el-Kasim el-Muhel-leb ibn Ebi Sufreh më tha mua:
Buhariu Allahu e mëshiroftë e vendosi hadithin: «إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ», “Veprat vlerësohen vetëm sipas nijeteve…”. në fillim të librit të tij, në mënyrë që të bëhej e qartë se ai, gjatë përpilimit të tij, synonte Fytyrën e Allahut të Lartësuar.
Dobia e këtij kuptimi është se ai shërben si një kujtesë për çdo person që e lexon librin e tij, që edhe ai të synojë Fytyrën e Allahut të Lartësuar, ashtu siç e synoi Buhariu gjatë përpilimit të tij.
Ai e vendosi këtë hadith në fillim të librit të tij në vend të hyrjes me të cilën zakonisht i fillojnë veprat autorët. Dhe sa zëvendësim i bukur është, kur fjalën e autorit e zëvendëson me fjalën e të Dërguarit të Allahut ﷺ, i cili nuk flet nga dëshira e vet.
(Sherh Sahih el-Buhari i Ibn Bat-talit, 1/31).
Dosje: Histori, Sinqeriteti